ΓΕΝΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΤΜΟΣΦΑΙΡΙΚΟΥΣ ΡΥΠΟΥΣ

Ατμόσφαιρα ονομάζεται το αέριο τμήμα του πλανήτη, το οποίο τον περιβάλλει και τον ακολουθεί στο σύνολο των κινήσεών του. Αν και εκτείνεται μέχρι αρκετές εκατοντάδες χιλιόμετρα πάνω από τη γη, εντούτοις το 99% σχεδόν του ατμοσφαιρικού αέρα βρίσκεται στα πρώτα 40 Κm. Η σύσταση και η θερμοκρασία του αέριου αυτού μίγματος δεν είναι σταθερές, αλλά μεταβαλλόμενες σημαντικά με το ύψος.

Στον ακόλουθο πίνακα δίδεται η σύσταση του αέρα κάτω των 80 Κm.

Σύσταση του ξηρού αέρα

Αέριο

Σύμβολο

% κ.ο.

ppm

Άζωτο

Ν

78.09

Οξυγόνο

Ο

20.94

Αργό

Α r

0.93

Διοξείδιο του άνθρακα

C Ο2

0.032

Νέο

Ne

 

18

Ήλιο

He

 

5.2

Μεθάνιο

CH 4

 

1.5

Κρυπτό

Kr

 

1

Υποξείδιο του αζώτου

N 2 O

 

0.5

Υδρογόνο

H v

 

0.5

Ξένο

Xe

 

0.08

Όζον

O 3

0.01-0.04

Κάθε αέριο που βρίσκεται στην ατμόσφαιρα, μα δεν υπάρχει στον πίνακα ή που η περιεκτικότητά του είναι μεγαλύτερη από αυτή που δίνεται στον πίνακα 1.1, θεωρείται ατμοσφαιρικός ρύπος . Επίσης, ρύποι μπορεί να είναι στερεά ή υγρά (εκτός του καθαρού ύδατος) αιωρούμενα σωματίδια στην ατμόσφαιρα.

Σύμφωνα με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, ως ατμοσφαιρική ρύπανση ορίζεται η ύπαρξη στην ατμόσφαιρα ουσιών (ρύπων) για αρκετό χρονικό διάστημα και σε τέτοια συγκέντρωση, ώστε να είναι δυνατόν να είναι βλαβερές για τους ζωντανούς οργανισμούς (ανθρώπους, ζώα, φυτά), τις υλικές κατασκευές, ή ακόμα να επηρεάζουν δυσμενώς τις συνθήκες διαβίωσης του ανθρώπου.

Οι κυριότεροι ατμοσφαιρικοί ρύποι δίνονται στον πίνακα και αναλύονται ο καθένας στη συνέχεια.

Κυριότεροι ρύποι

Κυριότεροι ρύποι:

 

 

CO

Μονοξείδιο του Άνθρακα

Pb

Μόλυβδος

NO2 , NOx

Διοξείδιο του Αζώτου, Οξείδια το Αζώτου

O 3

Όζον

TSP,PM10,PM2.5

Αιωρούμενα σωματίδια (ολικά, διαμέτρου μικρότερης των 10μm, διαμέτρου μικρότερης των 2.5μm)

SO 2 , SOx

Διοξείδιο του Θείου, Οξείδια του Θείου


Άλλοι ρύποι:

 

CFCs

Χλωροφθοράνθρακες

CH 4

Μεθάνιο

CO 2

Διοξείδιο του Άνθρακα

HFCs

(πολύ)Φθοριωμένοι υδρογονάνθρακες

N 2 O

Οξείδιο του Αζώτου

PFCs

Υπερφθοροϋδρογονάνθρακες

VOC

Πτητικές (ασταθείς) οργανικές ενώσεις

Να σημειωθεί πως οι ατμοσφαιρικοί ρύποι από πλευράς τρόπου παραγωγής τους, διακρίνονται σε πρωτογενείς και δευτερογενείς.

Πρωτογενείς ονομάζονται οι ρύποι που σχηματίζονται στις πηγές ρύπανσης. Τέτοιοι είναι κυρίως το Διοξείδιο του Θείου, το Υδρόθειο, Υδρογονάνθρακες, Οξείδια του Αζώτου, Μονοξείδιο του Άνθρακα, Μόλυβδος, Αμίαντος, Αιωρούμενα Σωματίδια, Καπνός.

Δευτερογενείς καλούνται οι ρύποι που σχηματίζονται στην ατμόσφαιρα από τους πρωτογενείς, με χημικές αντιδράσεις. Παράγονται από πολύπλοκες αντιδράσεις μεταξύ οξειδίων του αζώτου, οξυγόνου και υδρογονανθράκων με την επίδραση του ηλιακού φωτός και είναι το Όζον, Οξείδια του Αζώτου, διάφορες Αλδεΰδες και Κετόνες, πολύπλοκα προϊόντα γνωστά ως PAN (Νιτρικά Υπεροξυακετύλια) πολλά από τα οποία είναι καρκινογόνα. Δευτερογενείς ρύποι θεωρούνται επίσης τα προϊόντα οξειδώσεως των πρωτογενών που περιέχουν Θείο (Τριοξείδιο του Θείου, Θεϊκό Οξύ, Θεϊκά άλατα).

Οι πηγές εκπομπής των ρύπων χωρίζονται σε δύο κύριες κατηγορίες στις φυσικές πηγές και στις ανθρωπογενείς πηγές.

φυσικές πηγές:

• έδαφος

• ηφαίστεια

• πυρκαγιές

• ωκεανοί

ανθρωπογενείς πηγές:

• βιομηχανία

• θέρμανση

• παραγωγή ενέργειας

• μεταφορές

Κάθε αέριος ρύπος χαρακτηρίζεται από το χρόνο παραμονής του στην ατμόσφαιρα ή την ημιπερίοδο ζωής η οποία εξαρτάται από το ρυθμό παραγωγής η καταστροφής του και από την συνολική του κατά μέσο όρο μάζα αυτού στην ατμόσφαιρα. Η συγκέντρωση των ρύπων στην ατμόσφαιρα μετράται σε mg / m3 , μ g / m 3 , ppm ( cm 3 / m 3 ), %, v / v .

Τυπικοί χρόνοι παραμονής των αέριων ρύπων στην ατμόσφαιρα

Αέριος Ρύπος

CO2

CO

NO 2

O3

SO 2

H 2 S

Χρόνος παραμονής στην ατμόσφαιρα

4

0,3

5

2

5

4

Χρόνια

Χρόνια

Μέρες

Μέρες

Μέρες

Μέρες